تغیرات در سطح حکومت عربستان

Share Button

اگر بخواهیم مضمون این تغیرات را درست درک کرده یا توضیح دهیم ، معنای آنها همسویی بسیار بیشترِعربستان و ساختار حکومتی اش تا حد، آمریکائیزه شده هرچه بیشتر قدرت در عربستان و جوان و نو شدن ترتیبات نسلی هیرارشی قدرت در آن کشور است. معنای همه اینها تعمیق پیوند(فرا) استراتژیک عربستان و گستره  آن با آمریکا، برای حد اقل، دو تا سه نسل آینده عربستان است که امروز دیگر تمام نوار ساحلی خلیج فارس در شرق و یمن در جنوب و غرب شبه جزیره عربستان را عملاً شامل میشود. این تغیرات بنظر من در سطح صرف سیاسی و حتی نظامی و امنیتی باقی نخواهند ماند. روی دیگر سکه این تغیرات، به حاشیه رانده شدن و راندن ایران است که دیگر فرایند برگشت ناپذیر آن کلیک خورده است.

File photo shows King Salman bin Abdul-Aziz Al Saud (L) speaks with his son Prince Mohammed in Riyadh, Saudi Arabia. (AP)

معنای عزل و نسب های جدید سیاسی در حکومت عربستان چیست؟

ملک سلمان پادشاه عربستان دیروز دست به عزل و نسب های جدیدی در ترتیبات حکومتی و دولتی آن کشور زد که آنها را باید در ادامه تحولاتی تلقی کرد که از بهار عربی شروع گشته و پس از درگذشت ملک عبدالله در سه ماه پیش، اینک شتاب گرفته است. در تغیرات روز پیشِ دربار سعودی، ملک مقرن ولیعهد بلا فصل (تا دیروز کشور) که آخرین فرد از نسل سابق( فرزندان بنیانگزار پادشاهی کنونی عربستان ملک عبدالعزیز) بود، از این سمت عزل و شاهزاده محمد نائف که از نسل سوم خاندان سعودی است به مقام ولیعهد اول ارتقاء یافت. علاوه بر پست ولیعهدی، شاهزاده محمدنائف، پست های ریاست شورای امنیت ملی و رئیس دولت را نیز عهده دار خواهد بود در حالیکه پست قبلی خویش را نیز بعنوان وزیر کشور همچنان حفظ خواهد کرد.

طی همین تغیرات، سفیر جوان سعودی در ایالات متحده نیز بعنوان وزیر خارجه ارتقاء مقام یافت. در تغیرات نه چندان کم اهمیت تری ؛ ملک سلمان پسر ۲۶ ـ ۲۷ ساله خود شاهزاده محمد ابن سلمان، که هم اکنون وزیر دفاع است را به ولیعهدی دوم خود ارتقاء مقام داد.[ مقام معظم رهبری ایران از این شخص بعنوان جوانکی بی تجربه که در یمن ماجراجویی راه انداخته است نام بردند!]

اگر بخواهیم مضمون این تغیرات را درست درک کرده یا توضیح دهیم ، معنای آنها همسویی بسیار بیشترِعربستان و ساختار حکومتی اش تا حد، آمریکائیزه شده هرچه بیشتر قدرت در عربستان و جوان و نو شدن ترتیبات نسلی هیرارشی قدرت در آن کشور است. معنای همه اینها تعمیق پیوند(فرا) استراتژیک عربستان و گستره  آن با آمریکا، برای حد اقل، دو تا سه نسل آینده عربستان است که امروز دیگر تمام نوار ساحلی خلیج فارس در شرق و یمن در جنوب و غرب شبه جزیره عربستان را عملاً شامل میشود. این تغیرات بنظر من در سطح صرف سیاسی و حتی نظامی و امنیتی باقی نخواهند ماند. روی دیگر سکه این تغیرات، به حاشیه رانده شدن و راندن ایران است که دیگر فرایند برگشت ناپذیر آن کلیک خورده است.

عادل الجوبیروزیر خارجه جدید عربستان

هر تحلیلی روی اوضاع منطقه؛ اگر نخواهد این تغیرات را بحساب آورده و مبنای خود قرار دهد، خارج  ازمتن تحولات جاری و آینده منطقه خواهد بود. در این متن، پیمان نظامی بین العربی در دستور کار دول عرب منطقه، نقش بازوی نظامی ترتیبات ژئو پولیتیک و”پیمان ناتو” ی منطقه را ایفا خواهد کرد در حالیکه مجموعه ائتلاف از عربستان، مصر و شمال آفریقا و یمن آینده به سکوی توسعه اقتصادی در منطقه تبدیل خواهند شد.

من برای صرفه جویی در وقت مطلب گذشته خود، درمورد معرفی شاهزاده محمد نائف را  که درجریان درگذشت ملک عبدالله نوشته بودم ذیلاً کپی میکنم خواندن ان بی فایده نیست.

******************************************************

بنظر تحلیلگران  و دیپلماتها ،این انتساب مبشر اینست که رهبری عربستان چشم اندازِ طولانی تری را برای  دولت خود و منطقه فراروی خویش قرار داده است. ” … ” ارتقاء موقعیت شاهزاده محمد  زمانی رخ میدهد که روابط واشنگتن و ریاض تنش آمیز شده است، در حالیکه که تمرکزِ شاهزاده محمد  روی ضد تروریسم با واشنگتن، اورا با آمریکا همسو میکند.”.. ” ولی آنچه کاملاً روشن نیست اینست که تا چه حد او مخالفت کمتری با ادامه مذاکرات هسته ایی با ایران دارد و یا، تا چه میزان او  روی سرنگونی بشار اسد تأکید دارد.” .. ” شاهزاده محمد، تنگا تنگ با  سرویس اطلاعاتی آمریکا همکاری داشته و روابط نزدیکی نیز با کاخ سفید دارد و دو بار تا کنون با اوباما در واشنگتن و ریاض، دیدار داشته است.

ولیعهد عربستان محمد

نیویورک تایمزدر شماره  (۲۷ ژانویه) خود گزارش مفصلی دارد از شخصیت دومین ولیهد عربستان، شاهزاده محمد ابن نایف که مخصوصاً برای ما ایرانیان باید بسیار خواندنی باشد. این گزارش چنین شروع میگردد:

” طبق نظر دو تن از مقامات رسمی عرب  که در جلسه ایی از سران و نمایندگان کشورهای عرب در مارس گذشته در مراکش شرکت کرده بوده اند، شاهزاده محمد ابن نایف، در همان آغاز این اجلاس بنحوی نظامی گرانه خطاب به حاضرین اعلام کرد؛ “هنگام آنست تا اخوان المسلمین را ریشه کن کنیم.”

اکثراز حضار از شنیدن این بیانات مبهوت شدند. بنظر شخص نقل ِ قول کننده که  نخواست نامش ذکرشود؛ از ممالکی مانند قطر که  با آغوش باز اخوان را پذیرفته است هم بگذریم، اسلامگرایانِ از طرازِ اعتقادی اخوان در بسیاری از کشورهای عربی مانند تونس، لیبی ،اردن، کویت، بحرین، و خود مراکش بعنوان بخشی از سامان سیاسی، دراین کشورها پذیرفته شده بوده و هستند.”

نیویورک تایمز ادامه میدهد: ” این سخت ایستادگی دربرابر یک  دشمنِ خانواده سلطنتی سعودی از خصوصیات شاهزاده محمد است که حالا ولیعهد دوم عربستان میباشد.” … ” در جریان حضور مقامات بزرگ دنیا از جمله برک اوباما برای تبریک به پادشاه  جدید ملک سلمان؛ این، انتساب شاهزاده محمد به جایگاه دومین ولایتعهدی بود که  بیش از هرچیزتوجه مقامات خاور میانه را بخود جلب کرده بود.بنظر تحلیلگران  و دیپلماتها ،این انتساب مبشر اینست که رهبری عربستان چشم اندازِ طولانی تری را برای  دولت خود و منطقه فراروی خویش قرار داده است. ” … ” ارتقاء موقعیت شاهزاده محمد  زمانی رخ میدهد که روابط واشنگتن و ریاض تنش آمیز شده است، در حالیکه که تمرکزِ شاهزاده محمد  روی ضد تروریسم با واشنگتن، اورا با آمریکا همسو میکند.”.. ” ولی آنچه کاملاً روشن نیست اینست که تا چه حد او مخالفت کمتری با ادامه مذاکرات هسته ایی با ایران دارد و یا، تا چه میزان او  روی سرنگونی بشار اسد تأکید دارد.” .. ” شاهزاده محمد، تنگا تنگ با  سرویس اطلاعاتی آمریکا همکاری داشته و روابط نزدیکی نیز با کاخ سفید دارد و دو بار تا کنون با اوباما در واشنگتن و ریاض، دیدار داشته است.

ادامه: ” در عین حال موضع سخت شاهزاده محمد درزمینه اولویت دادن به ثبات سیاسی و سرکوب مخالفین به این دلیل از سوی آن منابع حقوق بشری که به حمایت از اخوان المسلمین شناخته شده اند نیز مورد انتقاد قرار دارد.” … ” بعنوان وزیر کشور …  ، او همچنین نقش بزرگی در مورد مسائل حساسی مانند؛ بحرین ،سوریه، عراق، یمن و فلسطین داشته است.  پروفسور برناردهایکل استاد دانشگاه پرنستون که مطالعات عربی دارد میگوید او قویترین شاهزاده خاندان سلطنتی میباشد. او قوی ترین مرد سیستم و محور آنست.

ملک سلمان که به پادشاهی رسیده است  برادر ناتنی (۷۹) ملک عبدلله(متوفی) میباشد که هفته پیش درگذشت و مانند او و ملک مقرنِ ۶۹ ساله (ولیعهد اول) نیز فرزند بنیانگذاِرعربستان میباشد.” … ” ولی شاهزاده محمد ۵۵ ساله و از نخستین نوه های بنیانگذار عربستان است که از میان نسل جدید به ولایتعهدی منسوب گردیده است.”

بنظر پروفسورهایکل ، از آنجا که فرزندان شاهزاده محمد همگی فقط  دختر هستند او در اندیشه دائمی کردن پادشاهی در خانواده  شخصی خود نیست بلکه برایش عربستان بعنوان مملکت و سیستم آن مطرح است. آقای اسمیت سفیرسابق در عربستان میگوید که در مدت زیادی که شاهزاده محمد ب ارتباط داشته است کمتر کسی به سخت کاری   او دیده است.

برخلاف ملک عبدالله و ملک سلمان که هردو تحصیلکرده های دربار هستند، شاهزاده محمد از دانشگاه لویس و کلارک  که دانشکده ایی با گرایش لیبرال در پورتلند میباشد در رشته هنر تحصیل کرده است. او بخاطر تحصیلات غربی خود، طرفدار لیبرالیزه کردن عرصه هایی مانند آموزش، و ایجاد فرصتهایی برای زنان است. ولی این بمعنای این نیست که او تا آنجا پیش خواهد رفت که سیستم را در معرض خطر قراردهد. از امتیازدات شاهزاده محمد مدیریت او در دفع خطر القاعده از کشور در زمانیست که او معاونت اول وزارت کشور را داشت. پدراو شاهزاده نایف وزیر همان وزارتخانه  بود.

او در ۲۰۰۸ ، به ریچارد هلبروخ ، سفیر سابق ایالات متحده  در سازمان ملل گفت:”تروریستها ایمان ما و فرزندان ما را از ما گرفتند تا از آنها علیه خودمان استفاده کنند.از او نقل میشود:” اگر ما ۵  تروریست را خنثی کنیم ولی در عوض ۵۰ تا را ایجاد کنیم، کاریاحمقانه  انجام داده ائیم.” از همین روی او سعی در باز آموزی تروریستها داشته و با خانواده های انان بعنوان قربانیان تروریسم برخوردی سرپرستانه  دارد زیر خودِ تروریستها و خانواده های آنانرا هم قربانی تروریسم میداند.

پرنس محمد همچنین مشتاق بود تا با ایالات متحده همکاری کند. در۲۰۰۹ ، او به قانونگزاران و سرویسهای ااطلاعاتی آمریکا گفت که از پادشاه خواسته است تا به او اجازه دهد صرفنظر از نواسانات سیاسی بین ریاض و واشنگتن، او با واشینگتن یک کانال امنیتی و مبادلات اطلاعاتی داشته باشد.

او خود یکبار در معرض حمله تروریستهای انتخاری قرار گرفته بوده که در آن مجروح گردیده است.

*******************************

کامنت من:

بنظر من میتوان درسیمای این ولیعهدی که شاید تا ۵ یا حد اکثر ده سال آینده فرمانروای عربستان باشد و برخلاف شاهان سابق عربستان ریش تراشیده هم هست، جهت گیری آینده ان کشور را ازهم اکنون دید. در محور آن جهتگیری، تعمیق پیوند استراتژیک آمریکا و عربستان است. در عرصه اقتصادی او مصمم است تا به اقتصاد عربستان تنوع بخشد. در این رابطه نکته شایان اهمیت سرمایه گذاری عظیم اقتصادی عربستان چه از نظر سیاسی ، چه اقتصادی در مصر است. بنطر من تعمیق همگرایی استراتژیک بین عربستان و مصر با جمیعتی ۸۵ میلیونی که از بیشترین پیش زمینه ها برای یک جهش صنعتی در بین ممالک منطقه قرار دارد، در کنار امارات و کویت در آینده بزرگترین بلوک اقتصادی و سیاسی منطقه را تشکیل خواهند داد.  من پیوستن عراق و سوریه پس از اسد و داعش را هم در طولانی مدت به چنین بلوکی بسیار محتمل میدانم. زیرا مصر به رهبری السیسی طرح های پروازانه ای در عرصه  اقتصادی و سیاسی برای  خود و منطقه دارد. مصر با روی کار آمدن السیسی دیپلماسی بسیارفعالی در رابطه با اتیوپی، و دولت لیبی ( قانونی و مستقر در توبروک) ، دولت جدید سکولار و ضد اخوانی و اسلامیستی تونس و حتی سودان در پیش گرفته است و قصد ایجاد دومین آبراه بزرگ (موازی با کانال سوئز) دارد که ترافیک دریایی بین بحر احمر و مدیترانه را حد اقل دو برابر میزان فعلی خواهد کرد که نه تنها به مصر درآمد بیشتری خواهد داد بلکه بر نقش ژئواستراتژیک آن نیز خواهد افزود.

طبق گزارش  سه هفته پیش موسسه معتبر بلومبرگ، مصرطرح و بودجه بندی ایجاد تأسیسات تولید انرژی بادی و خورشیدی، در سه سال آینده را برای تولید ۴٫۳۰۰ مگاوات، ریخته است. امارات متحده عربی نیز با با یک گروه صنعتی  ACWA  (با ۲۳ میلیارد دلار سرمایه)  که عربستان در آن سهم عمده  آنرا دارد  قراردادی به ارزش ۳۳۰ میلیون دلار برای ایجاد ایستگاههای تولید خورشیدی بسته است. خود نفس سرمایه گزاری عربستان در چنین گروهبندی صنعتی بزرگی قابل توجه است.

بهار عرب بر خلاف آنجه برخی آنرا شکست خورده و رهبری ایران که آنرا بیداری اسلامی میداند، همچنان پیش میرود و نه چندان کمتر درلیبی و یمن و سوریه جنگ زده، منتها باید قدری تأمل داشت و سرانجام این بلبشو را دید.

بنظر من آینده بهار عربی با گذشت هر روز، بیشتر و بیشتر از طریق محور قاهره، ریاض و واشنگتن و با رعایت تجربه خود مردم این کشورها و منطقه از تروریسم و بنیاد گرایی اسلامی و مشاهده سررنوشت ایران رقم میخورد و این آن عرصه ایست که ظاهراً ، دومین ولیعهد عربستان سعودی، عبدالفتاح السیسی و شاه اردن و رهبری جدید تونس در مدیریت آن نقش آفرین خواهند بود.

*************************************************

Reuters) – Saudi Arabia’s Interior Minister Prince Mohammed bin Nayef, a close friend of the United States and a scourge of Islamist militants, will be the country’s first king from the third generation of its ruling dynasty.
King” data-share-img=”http://s3.reutersmedia.net/resources/r/?m=02&d=20150429&t=2&i=1044311369&w=1200&fh=&fw=&ll=&pl=&r=LYNXMPEB3S055″ data-share=”twitter,facebook,linkedin,reddit,google,mailArticle” data-share-id=”USKBN0NK0C720150429″>
Saudi Arabia's Deputy Crown Prince Mohammed bin Nayef (L) arrives with his uncle King Salman (R) to greet U.S. President Barack Obama at King Khalid International Airport in Riyadh, January 27, 2015. REUTERS/Jim Bourg
Saudi Arabia’s Deputy Crown Prince Mohammed bin Nayef (L) arrives with his uncle King Salman (R) to greet U.S. President Barack Obama at King Khalid International Airport in Riyadh, January 27, 2015.
REUTERS/JIM BOURG

World | Wed Apr 29, 2015 6:38am EDT

(Reuters) – Saudi Arabia’s Interior Minister Prince Mohammed bin Nayef, a close friend of the United States and a scourge of Islamist militants, will be the country’s first king from the third generation of its ruling dynasty.

King Salman on Wednesday appointed the U.S. favorite and veteran security chief as crown prince, making him next-in-line to rule the world’s top oil exporter in a sudden reshuffle of top posts in the Al Saud dynasty.

By sending an assassin to try to kill Prince Mohammed when he was Saudi security chief in 2009, al Qaeda paid him the compliment of treating him as one of its most dangerous enemies.

The prince narrowly survived that attack, in which a militant approached him claiming he wanted to defect before detonating a bomb concealed under his clothes, and was named interior minister in November 2012.

The 55-year-old is now firmly established as the most powerful members of his generation in the ruling al-Saud family, and even before he becomes king will be one of the most important figures in the world’s top oil exporter.

He is the first grandson of Saudi Arabia’s founding monarch, King Abdulaziz, or Ibn Saud, to join the line of succession. Abdulaziz established the kingdom in 1932 and ruled until his death in 1953, a period in which Saudi Arabia assumed growing geopolitical importance because of its huge oil resources, developed with U.S. partners.

Mohammed remains in his position as interior minister, Wednesday’s decree said.

A March 2009 U.S. embassy cable released by WikiLeaks described Prince Mohammed as already being the de facto interior minister and said he was “held in high regard by Saudi King Abdullah … and well respected by the Saudi populace”.

Yet despite his constant contacts with Western – particularly American – officials and a prominent media presence through his security role, Prince Mohammed remains something of an unknown quantity.

Diplomats and Saudi analysts and academics are uncertain what positions he holds on the big long-term issue facing the kingdom: reconciling social change and a young population with conservative traditions and an oil-dependent economy.

“I would assume he’s from the second generation of princes who are more receptive to ideas of reform. But he is good at making everybody think he is in their camp. That’s what makes a successful politician,” said Jamal Khashoggi, general manager of al-Arab News, when Prince Mohammed was appointed in 2012.

SELECT GROUP

Prince Mohammed is now the youngest member of the select group of princes at the top of government who control the most important portfolios such as foreign affairs, intelligence and defense.

But while his promotion to minister pleased some allies, such as the United States with whose security forces he worked closely, it also worried some Saudis who feared his security-conscious approach will impinge on civil liberties.

The prince, a son of the late Crown Prince Nayef who had served as interior minister since 1975 until his death from a heart attack in 2012, has come to be closely identified with the formidable structure his father created.

During his two years in charge of the ministry, the government’s tolerance for dissent has shown no sign of loosening as a steady stream of activists have been detained and imprisoned on charges that include talking to foreign media.

But unlike the late Nayef, who was widely regarded as an instinctively conservative man who took policy cues from the country’s powerful clergy, Prince Mohammed was educated in the United States, receiving a degree in political science in 1981.

An old friend of the interior minister described him as being a fan of Hollywood action films and a gun enthusiast, who built a private shooting range at his palace.

Whatever his personal views, however, Prince Mohammed has followed his father’s example of keeping close ties with conservatives, a group often seen in Saudi ruling circles as posing the biggest potential threat to the government.

Religious conservatives were behind uprisings in 1927 and 1979 and backed the Islamist sahwa protest movement of the 1990s, while the most recent serious challenge to Saudi rule came from al Qaeda last decade.

The prince’s friend says his office is still staffed by ultra-conservative men.

In a ruling family where big policies are developed through consensus, Prince Mohammed’s views may shape foreign policy too.

U.S. embassy cables released by WikiLeaks show him to be somewhat hawkish on Iran, consulting American officials on how best to protect key infrastructure “when at war with Iran”.

However, his focus on the risk of creating a new wave of domestic militants helped shape a Saudi policy on Syria that included more government aid to the opposition while discouraging private citizens from becoming donors or rebels.

……….Fluent in Arabic, English and German, Jubeir gained a bachelor’s degree in political science and economics from the University of North Texas in 1982 and a master’s in international relations from Georgetown in 1984

No Comments