عراق بسوی انقلاب: ۴

Share Button

چکیده…انقلاب در جریانِ عراق، از بسیاری جهات ظرفیتی شگرف دارد که از آن میان میتوان به: ترکیب سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و قومی ـ اش، به خواست اصلی اش که مبارزه با فساد است، به پیام ناسیونالیستی اش که عبور از فرقه گرایی است، به بارِ رفرماسیون مذهبش اش که ناشی ترکیب رهبری روحانی آن همزمان با پیام  ناسیونالیست ـ سکولاریستی اش میباشد، به پایگاه سیاسی مردمی اش از یکسو و شراکت همزمانش در ساختار قدرت و حاکمیت از سوی دیگر، به شرکتِ مردمی در آن که طی قریب ۱۳ سال حاکمیت باند های وابسته به حاکمیت ایران؛ فرقه گرایی مذهبی، اسلام سیاسی، و تروریسم بنیادگرایانه و فساد بیسابقه تاریخی را تجربه کرده اند، و از همه این جریانها منزجرند اشاره کرد.

حدود ۴۵ روز پیش که مقتدا صدر التیماتوم ۴۵ روزه خود را با طرحی ۱۲ ماده ایی و لیستی ۹۰ نفره برای نامزدی پستهای وزارتی تحویل حیدر العبادی نخست وزیر عراق داد، نه حیدر العبادی، نه مجلس نشنیان و نه حتی رسانه ها این حرکت صدر را جدی گرفتند. ولی پس از به خیابان آمدن دهها هزار نفر بخیابانهای بغداد و استقبال مردم از حرکت مقتدا تا مرحله ورود او به منطقه امنیتی سبز و بست نشستن دو رزه اش در آنجا، هم عبادی و هم مجلس نشنیان ناچار شدند به این حرکت بپیوندند.

حدود یکهفته قبل مجلسی که حرکت صدر را دست کم گرفته بود خود به حیدر العبادی ضرب العجل یکهفته ایی داد تا کابینه خود را با یک دولتی مرکب از تکنوکراتها عوض کند بدون اینکه به این اشاره داشته باشد که اصل ایده پیشنهادی از مقتدا صدر است.

دو روز به پایان التیماتوم، حیدر العبادی با مقتدا صدر دیدار و راجع به پیشنهادات او با وی مذاکره کرد. طی این ده روز آخر رسانه ها هم دریافتند که قضیه جدیست و به آن پوشش دادند و در این میان الجزیره با ترتیب دادن دو میز گرد از صاحبنظران عراقی و یک تحلیلگر غربی بیشترین پوشش را به این جنبش اعتراضی داد که من دو کلیپ از آنرا در یادداشت قبلی و یادداشت در دست نگارش گذارده ام که در صورت آشنایی با زبان انگلیسی شنیدن آنها را خواننده این مطلب توصیه میکنم.

در همین کلیپ زیر مصاحبه گر الجزیره ضمن اشاره به عراق بعنوان یکی از  فاسد ترین کشورهای دنیا در لیست موُسسه جهانی ضد فساد(شفافیت بین لمللی)، به گزارش مسئول کمیته ضد فساد پارلمانی عراق استناد کرده و میگوید ظرف دوره ۲۰۰۶ ـ ۲۰۱۴ که دولت مالکی نخست وزیر عراق بوده است مبلغ ۵۰۰ میلیارد دلار از خزانه دولت سربه نیست شده است. او در ادامه میگوید که از مبلغ ۱۳۰ میلیارد دلار اختصاص یافته به بودجه ارتش فقط برای ۲۰ میلیادر سند هزینه روی میز میباشد.

برای ما ایرانیها که با ارقام کلان میلیاردی اختلاس و دزدی در این رژیم خو گرفته ائیم شاید، این ارقام فقط رژه تکراری اعداد از برابر نگاه  خسته ما باشند ولی کافیست که یادآوری کنم، رئیس جمهور قبلی برزیل (Luiz Inacio Lula da Silva)  و فعلی آنکشور (Dilma Rousseff) با اتهام سوء استفاده های چند میلیونی تک رقمی، اولی تحت محاکمه و دومی در معرض استیضاح قرار دارند. و علاوه بر این بنوشته گاردین دو روز پیش، حتی بخشی از دستگاه قضائی برزیل هم بهمین خاطر تحت بازرسی و وارسی پارلمانی قرار گرفته است. در اینسوی نیمکره زمین ما، در آفریقای جنوبی، بنا به گزارش گاردین دیروز، رئیس جمهور کشور، ژاکوب زومبا از سئوی دادستانی کشور متهم شد که از بازپرداخت ۱٫۱ میلیون پوند حدوداً ۱٫۴ میلیون دلار که میبایستی به خزانه دولت بپردازد غفلت کرده یا سرباز زده است و بهمین دلیل در معرض استیضاح قرار دارد زیرا قانون اساسی را زیر پا نهاده است. بنظر من هم رئیس جمهور برزیل و هم آفریقای جنوب بخاطر این جرائم رفتنی هستند که البته موضوع بحث این یاداشت نیست.

انقلاب در جریانِ عراق، از بسیاری جهات ظرفیتی شگرف دارد که از آن میان میتوان به: ترکیب سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و قومی ـ اش، به خواست اصلی اش که مبارزه با فساد است، به پیام ناسیونالیستی اش که عبور از فرقه گرایی است، به بارِ رفرماسیون مذهبش اش که ناشی ترکیب رهبری روحانی آن همزمان با پیام  ناسیونالیست ـ سکولاریستی اش میباشد، به پایگاه سیاسی مردمی اش از یکسو و شراکت همزمانش در ساختار قدرت و حاکمیت از سوی دیگر، به شرکتِ مردمی در آن که طی قریب ۱۳ سال حاکمیت باند های وابسته به حاکمیت ایران؛ فرقه گرایی مذهبی، اسلام سیاسی، و تروریسم بنیادگرایانه و فساد بیسابقه تاریخی را تجربه کرده اند، و از همه این جریانها منزجرند اشاره کرد.

مقتدا صدر در حالی خواهان کابینه ایی مرکب از تکنوکراتهای غیر حزبی و غیر فرقه ای است که جنبش الاحرار خودش ۳ وزیر و نزدیک به ۴۰ نماینده پارلمانی دارد. او در حالی  خواهان ادغام شبه نظامیان در ارتش است که خودش داری نیروی شبه نظامی میباشد. و همین امر بمعنی اینست که هم ان شبه نطامیان جایگاه منابسبی در ارتش خواهند یافت و هم هم زیر پای جنبش صدریست در دولت آینده ولو بطور غیر مستقیم، بعنوان آوانگارد تحول طلبی تقویت خواهد شد.

بزرگترین ویژگی انقلاب عراق شاید ترکیب فشار از پائین با نیروهای خیابانی اش؛ و مذاکره و بازی مانورآمیز سیاسی در بالا، در سطح ساختار قدرت و حاکمیت است. مقتدا صدر با مانور های بسیار سنجیده خود بدون اینکه از خواست خود دایر بر فساد زدایی کامل از دولت که عملاً بمعنای زیر و رو شدن ماشین دولتی و حکومتی است، دست بردارد هم پارلمان و هم رئیس جمهور را در چنان تنگنایی قرار داده است که آنها برای عقب نیفتادن از غافله مردم، با مدتی تأخیر وصله پاره های لیست مطالباتی او را به منشور تغیرطلبی خود تبدیل کرده و دیرهنگام به میدان آمده اند، بدون اینکه بدانند با این دیر بمیدان آمدن، فقط به سیاهی لشگر جنبش صدریست و مقتدا صدر تبدیل میشوند. البته سیر رویدادها راه دیگری برای العبادی و مجلس باقی نگذارده است. ژستهای جدید نمایندگان پارلمانی در درخواستشان از عبادی برای تغیر کابینه، بی اعتباری مردمی آن نمایندگان را درمان نخواهد کرد ولی بر نیروی جنبشی (مومنتوم) جنبش در جریان و اعتبار مقتدا صدر خواهد افزود. و نیز چنین است حاصل موضعگیری العبادی و حرکت او در معرفی لیست کابینه ۱۶ نفره دیروزش به پارلمان برای او که با چند هفته تأخیر همراه است. سون تسو میگوید آن ژنرالی در جنگ برنده میشود که اول بمیدان رسیده باشد. و در این رابطه خاص؛ این، مقتدا صدر است که اول بمیدان رسیده است. البته در پرانتز بگویم من اینرا بعید نمیدانم که حرکت مقتدا صدر از آغاز شاید با موافقت خود عبادی و تعدادی دیگر از دولتمردان و نمایندگان و حتی سران ارتش و نیروهای انتظامی و امنیتی بوده است. در چند کلیپ ویدئویی  راه دادن و همراهی محافظین منطقه امنیتی سبز به معترضین، نشان  داده میشود و این خود مقتدا صدر بود که پس از بست نشینی در داخل منطقه از هوادارانش خواست تا در پشت نوار منطقه باقی بمانند و آرام رفتار کنند. در یک کلیپ دیگری ژنرال فرمانده منطقه سبز نشان داده میشود که برای بوسیدن دست مقتدا هنگام ورود او به منطقه خم میشود که صدر دست خود را میکشد.

اینکه خود حیدر العبادی پنهانی یا تلویحاً با این حرکت مقتدا صدر همراه بوده باشد یا نباشد تغیر ماهوی در جنبشی که آغاز شده است نمی دهد بلکه فقط خطر تقابل خشونت آمیز شدن آنرا از بین میبرد و راه را برای پیشروی مرحله ایی و گام بگام (گام های تاکتیکی برای نزدیک شدن به هداف اصلی و استراتژیک) این جنبش را هموار میکند.

بنظر من و با توجه به توضیحات فوق، جنبش صدریست کنونی در عراق از پتانسیل بی نظیری برخوردار است که هیچیک از جنبشهای انقلابی منطقه طی چند دهه اخیر واجد آن نبوده اند. بیشتر رسانه های که اعتراضات مردم عراق را طی روزها و هفته های اخیر منعکس کردند روی این نکته انگشت گذاردند که معترضین فقط پرچم عراق را در دست داشتند. این ویژیگی تظاهرات جنبش صدریست ها را بهیچ وجه نباید دستکم گرفت.

دیگر، دادن پلاکات ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی بدست این مردمی که اهمیت یکرنگ و همرنگ شدن در یک جنبش اعتراضی ملی را درک کرده و طعم موفقیت آنرا چشیده اند اگر محال نباشد اقلاً بسیار دشوار است. در تمام این تظاهرات حتی یک نمونه شعار انحرافی که در همه جنبشهای اخیر بهار عربی نمونه اش بسیار بود دیده نشد. مبارزه با فساد و دزدی و ملتوارگی بجای فرقه گرایی و اُمتوارگی محور این جنبش بود و این بعنوان یک تجربه توده ایی و تاریخی در ذهنیت تاریخی و مدنی مردم عراق نهادینه خواهد شد. مردمی که ماهیت مخرب و واگرایانه آن شعارهای انحرافی اسلامیستی را طی ۱۳ سال با پوست و گوشت خود تجربه کرده اند.

دیروز مجلس عراق پس دریافت لیست پیشنهادی برای کابینه جدید از نخست وزیر، العبادی، دو روز، تا شنبه یعنی فردا فرصت گرفت تا نمایندگان بتوانند به لیست کابینه پیشنهادی عبادی رسیدگی  کنند. ولی این مهلت گرفتن فقط محض حفظ آبروی حقوقی پارلمان عراق است.

مقتدا صد دو هفته پیش گفت؛ او لیست را به عبادی میدهد تا در پارلمان مطرح کند و نمایندگان مختارند تا بدان رأی دهند و یا نه، از رأی دادن بدان امتناء کنند و با مردم در صحن و منطقه سبز روبرو شوند.

عکس العمل عبادی پس از دریافت لیست ۹۰ نفره پیشنهادی برای کابینه و مواد ۱۲ ماده ایی اصلاحات خواسته شده از مقتدا صدر، بنوشته رسانه ها، سرتکان دادن بعنوان عدم پذیرش اصل پیشنهاد بوده بود. و من در یادداشتهای قبلی مفصلتر این حرکت عبادی را توضیح داده ام. حالا عبادی پیشنهاد را پذیرفته و به مجلس تسلیم کرده است بدون اینکه بگوید فقط نامه رسان مقتدا صدر شده است.

حالا نمایندگان مجلس عراق مختارند تا خود طناب دار سیاسی را بگردن خویش بیاویزند و یا بگذارند مردم اینکار را بکنند! از نگاه مردم فساد فقط بدولت مربوط نمیشود و سراپای طبقه سیاسی جامعه از دولت تا پارلمان و دستگاه قضائی و احراب سیاسی و دستگاه انتظامی و امنیتی را در برگرفته است. بنظر من تصویب لیست عبادی که مجلس هیچ چاره ایی جز تصویب آنهم ندارد، فقط مقدمه ای برای صدور پیشنهاد های جدید و لیستهای جدید است که میتواند شامل انحلال خود مجلس و تجدید انتخابات، زیرو رو کردن دستگاه فاسد قضائی و تشکیل کمیته های ضد فساد و تحقیق، منحل کردن شبه نظامیان و ادغام آنها در دولت نیز باشد.

نکته بسیار شایان توجه در لیست کابینه ۱۶ نفره عبادی به مجلس اینست که پست وزارت خارجه به یکی از بازماندگان خانواده سلطنتی سایق (۱۹۵۸ ملک فیصیل که با انقلاب یا کودتای نظامیان سرنگون شد) واگذار شده است و پست مهم وزارت دارئی نیز به شخصی بنام علی علاوی. دادن پست وزارت خارجه که پس از نخست وزیر دومین پست مهم دولتی است به شخصی از خانواده سلطنتی سرنگون شده هاشمی را در این رابطه و در این شرایط نمیتوان دست کم گرفت البته این بمعنای احیای سلطنت در عراق نیست ولی بعید است کسی از بازماندگان سلطنت خاندان ملک فیصل هاشمی، نگاه مثبتی به رژیم ولایی ما داشته باشد و بهمین میزان بعید است نخستین کار او کشاندن عراق به محور ائتلاف عربی تحت رهبری عربستان نباشد. و اگر علی علاوی هم، نسبتی سیاسی با ایاد علاوی ( ملی گرای شیعه و بنیانگزار الوفاق الوطنی العراقی و مخالف ایران ولایی) داشته باشد، میتوان گفت ترکیب کابینه پیشنهادی عبادی، ترکیبی کاملاً ضد ایرانی(بمعنی حکومت ولایی) است. البته با توجه به اینکه فساد در عراق طی این ۱۳ سال چنان با رژیم حاکم و رژیم حاکم  هم، چنان با رژیم ایران همبافت شده اند که پس از این تحولات، انتظار تشکیل دولتی متمایل به دوستی با ایران در عراق، در اثر این جنبش ضد فساد، انتظاری خیلی غیری واقعی است.

و آخرین نکته اینکه؛ هرچند جنبش صدریست جنبشی عراقی است ولی رهبری آن یک روحانی صاحب اعتیار شیعی و مسلمان است. و این جنبه از جنبش ملی عراق میتواند پیام آنرا به فراسوی عراق، به آن ممالکی که دارای مسائل مشابهی با عراق هستند مانند لبنان، ایران، یمن، بحرین و.. ، بکشاند.

……………………………………..

توجه!

سایت عرب نیوز؛  امروز خبر از کشف  یک گروه ۲۰ نفره جاسوسی و براندازی ایران در عربستان دارد که سعی میکنم تا امروز عصر آنرا ترجمه و درج کنم. علاقمندان را به دیدن آن دعوت میکنم

 

 

 

 

No Comments