چشم انداز تحولات سیاسی جاری عراق

Share Button

با انتخابات زودرسی که الکاظمی وعده داده است و حتما  برگزار خواهد شد فاتحه همه احزاب و فرقه های سیاسی وابسته به ایران در عراق خوانده خواهد شد و درست به همین دلیل است که این جریانها حتی از تصور برگزار شدن انتخابات زودتر از موقع وحشت بسیار دارند.

موسسه استراتفور*(یک مرکز مطالعات استراتژیک جهانی) گزارشی دارد پیرامون چالشهای عظیمی که در برابر نخست وزیر جدید عراق قرار دارد. در این گزارش گفته میشود که؛ دولت الکاظمی با بحران کرونا، بحران اقتصادی و کاهش بهای نفت که ۹۰% درآمد دولت به آن وابسته است، روبرو میباشد. 

بودجه تنظیمی دولت، حتی قبل از وقوع کرونا، بر اساس نفت ۵۶ دلار هم با یک کسری نجومی ۴۲ میلیارد دلاری روبرو بود که با سقوط بهای نفت به سطح ۳۰ دلار، اقتصاد عراق طبق محاسبه بانک جهانی ۴٫۷% کاهش خواهد یافت. بنابراین گزارش حداکثر کاری که در این شرایط از دست دولت عراق بر می آید این است که اقتصاد را در همین سطح حفظ کرده و آن را از سقوط بیشتر نجات دهد تا بی ثباتی اقتصادی به بی ثباتی اجتماعی منجر نگردد.

کاهش بهای نفت، دولت را وادار ساخته است که برنامه کاهش حقوق کارکنان خود را که ظرف ۲۰ سال گذشته تعداد آنها متورم گشته است و یک سوم هزینه کشور را تشکیل میدهد، در دستور کار خود قرار دهد. ولی این، کاری آسان نیست. گفتنی است که سطح حقوق کارکنان دولتی طی ۱۵ سال گذشته ۱۰ برابر شده است.

گزارش ادامه میدهد که که صرف نظر از میزان انسجام دولت الکاظمی، وضعیت وخیم تر شونده اقتصادی، که در اثر کرونا دستخوش یک شوک پاندمیک و بهداشتی هم شده است، حفظ آرامش اجتماعی را دشوار ساخته و چالشهای خارجی و داخلی را ایجاد میکند که مدیریت آنها سخت خواهد بود.

پایان ترجمه قسمتی از گزارش استراتفور.

کامنت:

گزارش فوق مختصر تر از آنست که تصویری ازمیزان واقعی  وخامت عراق به دست دهد. من سعی میکنم در زیر به طور خلاصه به برخی از پارامترهای تاثیر گذار اشاره کنم.

۱ ــ جان گرفتن دوباره داعش در استانهای صلاح الدین، انبار، نینوا، منطقه کرکوک و برخی مناطق دیگر. 

2 ـ شروع زمزمه اینکه این تجدید حیات داعش در اثر توطئه های ایران برای سنگ انداختن جلوی پای دولت الکاظمی است تا         نتواند در برنامه های خود موفق شود.دیروز بغداد بوست در این زمینه و متهم سازی ایران گزارشی طولانی داشت.

۳ ـ ادامه جنبش اعتراضی و درخواست جامعه سُنی مذهب و بخشهایی از اقلیتها و استانها از جمله استان کرکوک از دولت برای اینکه آنها را مسلح کند تا مانع ظهور مجدد داعش (البته این بار از نوع جمهوری اسلامی ایرانی آن . ح ت) شوند.

۴ ـ اختلال کامل در شبکه های آب شرب و قطع و وصل های ادواری آب و اختلال و نارسایی در شبکه برق کشور. عراق برای کمبود برق خود، از ایران برق میخرد که آمریکا ماه قبل برای آخرین بار ۳ ماه دیگر به عراق فرصت(استثنای تحریمی) داده است تا به خرید برق از ایران ادامه دهد.

۵ ـ دولت الکاظمی دستور  تشکیل یک کمیته حقیقت یاب را داده است تا به پرونده تمام کشته شدگان و مصدومین در جریان اعتراضات مردمی رسیدگی شود و همچنین سرنوشت ربوده شدگان و سربه نیست شدگان و تعداد و محل زندانهای پنهانی روشن گردد. 

6 ـ چند هفته پیش از گزینش الکاظمی، بین جناح طرفدار حضرت آیت الله العظمی حاج علی سیستانی با جناح وابسته به ایران در حشد الشعبی انشقاق رخ داد که جناح منسوب به حضرت آیت الله سیستانی، پیوستن خود را به نیروهای نظامی تحت فرماندهی کل قوا یعنی نخست وزیر،  اعلام کرد. 

دیروز الکاظمی در جلسه ای با سران حشدالشعبی شرکت کرد و با آنها درباره آشتی بین خودشان، و تدارک ترتیبات قرار گرفتن آنها زیر نظر فرماندهی کل نیروهای مسلح که با نخست وزیر است گفتگو کرد.

۷ ـ نخست وزیر در بازدیدش از ستاد «نیروهای ضد تروریست» به رهبری ژنرال عبدالوهاب ااساعدی، که زیر فشار حشدی های وابسته به ایران از سمت خود برکنار شده بود و مجدداً در همان سمت فرماندهی نیروهای ضد تروریست ابقاء شد، به  ژنرال عبدالوهاب وعده داد که امکانات لازم را برای تقویت این نیروها در اختیار آنها خواهد گذارد که معنای آن تامین بودجه بیشتر، آموزش بیشتر و تسلیحات بیشتر و مدرنتر برای نیروهای ضد تروریست است. 

جنبش اعتراضی عمدتاً نیروهای حشد الشعبی را هم به عنوان تروریست میشناند.

۸ ــ  دو روز قبل وزیر دفاع جدید عراق با فرمانده نیروهای ناتو در عراق دیدار کرد و طرفین روی تقویت روابط و توسعه همکاری آموزشی در تمام زمینه ها گفتگو کردند. این نکته از این جهت مهم است که حشد الشعبی با استفاده از فرصت ترور حاج قاسم سلیمانی، سعی کرد، شعار اخراج نیروهای آمریکا، لغو یکطرفه معاهدات با آمریکا و حتی اخراج دیپلماتهای آمریکا را به یک خواست مردمی تبدیل کند که موفق نشد ولی با این حال با استفاده از تفوق پارلمانی لایحه ای را تصویب کرد که به موجب آن از آمریکا خواسته میشود نیروهای خود را از عراق خارج کند. ولی حالا دیگر حتی امیری رهبر حشد الشعبی و مقتدا صدر هم که بلند گویان این شعار بودند جا زده اند.

۹ ـ روز جمعه نمایندگان نخست وزیر جدید با کمیته جنبش اعتراضی در شهر «واسط»» در استان بصره دیدار و در مورد مطالباتشان با آنها مذاکره کردند. جنبش اعتراضی این منطقه قبلاً خواهان عزل تمام بلندپایگان استانی این منطقه و سپردن مسئولیت آنها به دستگاه قضایی گردیده بود.

نتیجه گیری

بازهم میتوان به پارامترهای تاثیر گذار دیگری اشاره کرد ولی فکر میکنم همین اندازه برای استنتاج دینامیک رویدادهای سیاسی عراق تا حدودی کافی باشد.

برای ترسیم منظره عمومی سیاسی عراق امروز، نخست باید به ساختار دستگاه مقننه آن، که نخست وزیر، رئیس جمهور و بسیاری پست های مستقل از دولت مانند مدل ایران از درونِ مکانیسم و سازوکارهای آن بیرون می آیند اشاره کنم. 

دستگاه مقننه عراق دستگاهی است که در تمام دوره های انتخابات پیشین، ماهها با چانه زدن و معامله گری روی تقسیم پست های دولتی و خرید و فروش پستها و تضمین گیریهای سیاسی؛ گزینش نخست وزیر را برای ماهها معلق نگاه داشته است. در همین دوره نزدیک به ۶ ماه طول کشید تا زیر آوار فشار مسائل، پس از بکار بردن حداکثر تلاش برای گذاردن دست و پای الکاظمی در منگنه بوروکراسی پارلمانی و محدود کردن حداکثری اختیارات او و محدود کردن حق او در انتخاب اعضای کابینه تا بالاخره به او رای اعتماد داد. و الکاظمی سومین کاندید معرفی شده سمت نخست وزیری از طرف رئیس جمهور برهم صالح بود.   

اگر کسی مانند الکاظمی توانست از درون این مکانیسم دزدی، رشوه خواری، فساد و فرقه گرایی بیرون بیاید، در درجه اول مدیون جنبش خاموش نشدنی اعتراضی مردم است که ۶۰۰ کشته و هزاران زخمی داده است، در درجه دوم مدیون معجزه کرونا است، در درجه سوم مدیون سقوط خُردکننده بهای نفت از کانال ۶۰  تا ۷۰ دلار به کانال ۲۰  تا ۳۰ دلار میباشد و خزانه  خالی شده دولت که معلوم نیست در ماههای آینده بتواند حتی حقوق و مستمری کارکنان دولتی را بپردازد. مسئله ای که بحث روز است

مزید بر همه عوامل برشمرده فوق، باید به اختلافات شدت یابنده بین فرقه های شیعی اشاره کرد. در فرایند تایید صلاحیت الکاظمی؛ ائتلاف نصر به رهبری حیدر العبادی نخست وزیر پیشین با ۴۲ رای پارلمانی، جریان الوطنیه به رهبری ایاد علاوی با ۲۱ رای پارلمانی از بین مجموعه  شیعیان پارلمانی از نخست وزیری الکاظمی قاطعانه دفاع کردند و فراکسیونهای سُنی و کُرد هم قبلاً اعلان حمایت مشروط کرده بودند.

به هر روی، فرایند نفس گیر تایید صلاحیت الکاظمی، اتمسفر سیاسی عراق را تغییر داده است. روزی در یادداشتی نوشتم اپورتونیسم( فرصت طلبی) تحت برخی شرایط، انقلابی تر از همه انقلابیون واقعی است و این وضعی است که در عراق امروز رو به ظهور است. 

حزب دولت قانون  به رهبری نوری المالکی(وابسته ترین فرقه به ایران) که کلاً جلسه پارلمانی رای اعتماد نخست وزیر را به عنوان اعتراض به فرایند معرفی او بایکوت کرده بود، دیروز گفت که به شرطی که دولت او چنین یا چنان کند … ، از جمله سلاح را در دست نیروهای مسلح کشور متمرکز کرده و به مطالبات جنبش اعتراضی پاسخ عملی بدهد از او پشتیبانی پارلمانی خواهد کرد شرایطی که همگی از عمده مطالبات جنبش اعتراضی میباشند. معاون رهبری حزب «الحکمه» به رهبری عمار حکیم که مانند پاندول ساعت بین اینطرف آنطرف، رفت و آمد میکرد نیز گفت از همه برنامه دولت الکاظمی دفاع میکند. 

جنبش صدریست هم قبلاً با فرار به جلو، ۱۰۰ روز به دولت مهلت داده بود، تا برنامه هایش را اجرایی کند.

از طرف دیگر در دومین روز نخست وزیری الکاظمی «باد و طوفان» تابلوی بزرگ عکس حاج قاسم شیاد را از بیلبورد جلوی فرودگاه کنده و برده بود که دیگر نصب هم نشد ولی بیلبورد المهندس دوباره نصب شد که فکر نمیکنم آنهم چندان باقی بماند.

کامنت را با کالبد شکافی پارلمان عراق شروع کردم با آنهم ختم میکنم. 

این پارلمان ۲ سال پیش با ۴۴٫۵% شرکت کننده و تحریم تقریباً کامل از سوی اهل تسُنن و بی اعتنایی عامه مردم با کمترین حمایت مردمی انتخاب شد که انگیزه همین میزان رای دادن به نامزدها هم، استفاده از حقوق شهروندی بلکه در درجه اول تقسیمات و وابستگی های فرقه ای، خرید و فروش آراء بود. سوء استفاده ای که امروز دیگر تا حدود بسیار زیادی عاری از زمینه  شده است. 

همین ۴۴٫۵%  مشارکت انتخاباتی هم حاصل یک ریزش ۱۷٫۵%ی، رقمی نسبت به انتخابات ماقبل بود(۲۰۱۴).

میزان ریزش و مشارکت انتخاباتی فوق به این معناست که این پارلمان از چهارسوی فرقه ای و قومی و طایفه ای خود، در مجموع حاصل آرای ۴۴٫۵% افراد واجد شرایط رای دادن میباشد و اگر برهمان زمینه گذشته قبل از نخست وزیری الکاظمی، انتخاباتی از نو برگزار میشد، میزان مشارکت، دیگر نه ۱۷٫۵% ، بلکه ۲۷٫۵% دیگر و شاید بیشتر افت میکرد و به یک پارلمان ۱۰%ی فرومی کاهید.

ولی نباید لحظه ای تردید کرد که در صورت یک مشارکت حتی زیر ۱۰%ی هم فرقه های شیعی مسلح حزبی/پارلمانی از رو نمی رفتند و دو دستی به همین سازوکار قابل مهندسی و مدیریت پارلمان فرقه ای رانت و قدرت آفرین می چسبیدند تا از عراق جمهوری اسلامی دیگری بسازند و شاید بدتر، چون زمینه اجتماعی عراق از ایران ما عقب مانده تر است. 

با انتخابات زودرسی که الکاظمی وعده داده است و حتما  برگزار خواهد شد فاتحه همه احزاب و فرقه های سیاسی وابسته به ایران در عراق خوانده خواهد شد و درست به همین دلیل است که این جریانها حتی از تصور برگزار شدن انتخابات زودتر از موقع وحشت بسیار دارند. 

در یک کلام: رویای رهبر مالیخولیایی ایران و چکمه پوشان سپاهش در عراق قطعاً به یک کابوس بسیار هولناک تبدیل خواهد شد!

به عنوان چاشنی یادداشت فوق بطور نمونه جایگاه چند کشور را در جدول بندی بین المللی فساد درج میکنم که در بین آنها عراق در بین ۱۸۰ کشور، جایگاه نزدیک به آخر ۱۶۲ و ایران با کمی تفاوت ردیف ۱۴۶ را از نظر فساد زدگی دارا میباشند. بی جهت نیست که جنبشهای اعتراضی در عراق و لبنان با شعار مبارزه با فساد آغاز شدند.   

توضیح اینکه کپی گزارش استراتفور را از نسخه عربی بغداد بوست برداشتم زیرا اصل مطالب استراتفور پولی است.

۱۶۲/۱۸۰ عراق

۱۴۶/۱۸۰ ایران

۱۰۶/۱۸۰ مصر   

51/180 عربستان

۳۵/۱۸۰ اسرائیل

۶۰/۱۸۰  اردن 

توضیح اینکه این سایت از حدود یک ماه دیگر تعطیل خواهد شد. دوستان علاقمند به مطالب آن میتوانند با پیوستن به کانال تلگرامی (سیمرغ ایران)نظرگاههای این سایت را دنبال کنند.

CimorghIran@

No Comments