نگاهی به اوضاع عراق ـ ۱

Share Button

بحران عراق سریعتر از آنچه تصور میرود گسترش خواهد یافت و ایران را در برابر بهار عراق و نیروی خُرد کننده آن قرار خواهد داد. نوری المالکی دستگاه انتظامی و امنیتی عراق را در کنترول خود دارد که برای سرکوب یک اعتراض وسیع توده ایی کافی نیستند و او نمیتواند از ارتش تربیت شده آمریکایی عراق هم برای سرکوب سُنی ها استفاده کند چون یا این ارتش تمرد خواهد کرد و یا اگر تمرد نکند خود به چند دسته و فرقه تقسیم خواهد شد.

Road to hell
December 29, 2012 12:34 AM
The Daily Star

عــــراق
(The Daily Star :: Lebanon News :: http://www.dailystar.com.lb)

«نزدیک به ۶۰ هزار نفر از جمعیت سنی مذهب عراق روز گذشته پس انجام نماز جمعه به خیابانها ریختند و شاهراه فلوجه به بغداد را مسدود کردند. آنها پرچم ایران شیعی را آتش زده و فریاد میزدند: ” ایران برو بیرون! ایران برو بیرون! “بغداد؛ آزاد باید گردد!” و ” تو بزدلی مالکی! از ایران دستور نگیر مالکی!”
یک تظاهرات کننده ۳۱ ساله بنام عمرالدهال در شهر رمادی که در آنجا قریب یکصد هزار نفر تظاهرکننده، بزرگراه منتهی به سوریه و اردن را مسدود کرده بودند میگوید:” تا تمام خواست ما، از جمله سقوط نوری المالکی برآورده نشود، ما این جا را ترک نخواهیم کرد”
در شهرهای سامره و موصل که در آنجا نیز تظاهرات برگزار شد، مردم فریاد میزدند: ” ما خواهان سرنگونی رژیم هستیم” در این تظاهرات شعار هایی شبیه آنچه در لیبی، تونس، مصر و یمن داده شده بود داده میشد.
نیروهای امنیتی عیله تظاهر کنندگان اقدامی نکردند ولی مانع پیوستن مردم سایر مناطق به تظاهرات استان انبار شدند.
نوری المالکی در یک کنفرانس «آشتی» که از تلویزین پخش شد، خواهان گفتگو شد او گفت:” این قابل قبول نیست که با مسدود کردن راهها، ترغیب به تجزیه، کشتن، و بر طبل جنگ نواختن چیزی بیان شده و عراق تقسیم شود.”
شایان توجه این بود که مردم فلوجه عکسهای رجب طیب اردوغان را که علیه رژیم سوریه موضعگیری کرده است و به دفعات از این موضع با نوری المالکی نیز شاخ بشاخ شده است را بلند کرده بودند.
در همین احوال تظاهرات کوچکی از طرف شیعیان نجف در آن شهر علیه اردوغان برگزار شد.»
صدای اعتراضات سُنیهای عراق که پس سقوط صدام در اقلیت قرارگرفته اند، در روزهای گذشته با دستگیری تعدادی از محافظان وزیر دارایی عراق، رفاعی الاسوای، لحظاتی پس از پرواز طالبانی که نقشی ثبات آفرین در عراق دارد به آلمان برای درمان، هرروز پر طنین تر میشود.»
پایان خلاصه ی گزارش خبری اهرام آنلاین
……………..
کامنت من:
من همان از روزهای آغازین اعتراضات معدود، محدود و مسالمت آمیز در سوریه علیه رژیم بشار اسد نوشتم که بشار اسد رفتنی است و نوشتم که سرنوشت او با قیام مسلحانه پایان خواهد یافت و افزودم که بهار عرب از سوریه گذشته به لبنان و عراق کشیده خواهد شد و تا مرزهای روسیه هم پیش خواهد رفت. البته در هنگام نگارش این دیگاه هرگز دوچار این توهم نبودم و نیستم که فکر کنم بهار عربی در عراق و لبنان و … ، شبیه آن خواهد بود که در مصر، لیبی و تونس یا یمن رخ داد. نوشتم که بهار عرب بعلت ساختار فرقه ایی سیاسی، مذهبی و قومی در لبنان و عراق نه بصورت تظاهرات یک پارچه توده ایی بلکه بصورت بحران بین فرقه های سیاسی رخ خواهد داد و از آن روز تا امروز، نه لبنان و نه عراق لحظه ایی از بحران عمیق سیاسی که کارکرد دستگاه اجرایی این دو کشور را فلج کرده است در امان نبوده اند.
گفتن اینکه شکل انفجار یا تحول نهایی این بهار در لبنان و عراق چگونه خواهد بود آسان نیست ولی من یقین دارم در این دو کشور نظام سیاسسی کنونی بهم خواهد ریخت و بازنده این بهم ریختگی در لبنان حزب الله و در عراق شیعیان عموماً و حزب «دولت قانون» مالکی و «الدعوة » جعفری و حکیم میباشند و بازنده اصلی در پشت سر این دوجریان در لبنان و عراق هم بدون هیچ تردیدی ایران است و هزینه باخت هم بسیار بالا خواهد بود.
از قریب دو سال نیم پیش که انتخابات همزمان مجلس و ریاست جمهوری در عراق انجام شد مبارزه آشکار و پنهان بین بلوک العراقیه و بلوک شیعه به رهبری مالکی گریبان دستگاه دولتی عراق را رها نکرده است. پس از انتخابات که در آن بلوک العراقیه ۹۱ کرسی و نوری المالکی ۸۹ یا ۹۰ کرسی پارلمانی کسب کرد بمدت ۵ ماه احزاب سیاسی پارلمانی در عراق نتوانستند روی انتخاب پست نخست وزیری توافق کنند. با فشار ایران روی احزاب شیعه عراق، این بلوک توانست اکثریت پارلمانی لازم را برای تشکیل دولت را پشت سر نوری المالکی گرد آورد. احزاب پارلمانی عراق به مصالحه ایی مرضی الطرفین نایل شدند که بموجب آن قدرت اجرایی بایستی بین بلوک العراقیه، و جناح مالکی تقسیم میشد. از آنروز ببعد؛ پس از برگزیده شدن به سمت نخست وزیر، نوری المالکی نه تنها قدمی برای اجرای توافق انجام شده و تقسیم قدرت برنداشت بلکه در متمرکز کردن تمام قدرت بدست خود و به حاشیه راندن بلوک العراقیه تا آنجا که توانست کوشید.
قریب ۱۰ ماه پیش، نوری المالکی که خود را بر توسن قدرت سوار میدید، نخست طارق الهاشمی، معاون سنی ریاست جمهوری و سپس صالح المطلق معاون سنی خود را بخاطر انتقاد شان از قدرت طلبی و گرایش دیکتاتوری او زیر ضربه برد. مالکی از پارلمان خواست تا از صالح المطلق بخاطر اینکه او را با صدام تشبیه کرده بود سلب صلاحیت کند که پارلمان با وساطت طالبانی و رئیس مجلس تن به این کار نداد اما مالکی موفق شد از دستگاه قضایی که در کنترول کامل خود اوست، حکم دستگیری طارق الهاشمی را باتهام دست داشتن در ترور و تشکیل گروه ترور بگیرد که الهاشمی نخست به اقلیم کردستان و سپس قطر و سرانجام به ترکیه رفت.
تلاش مالکی برای انحصاری کردن قدرت در عراق را نمیتوان خارج اراده رهبری ایران و سپاه قدس به فرماندهی سردار قاسم سلیمانی دانست. آنچه که رهبری ایران مانندِ مورد به چالش کشیدن آمریکا و غرب در مسئله اتمی نتوانست به حساب بیاورد محاسبه دقیق موازانه استراتژیک در منطقه بود. رهبری ایران تصور میکرد که برتری کمّی جمعیت شیعه در عراق، فرسودگی نیروهای آمریکایی در آنجا میتواند تأمین کننده برتری استراتژیکی و لذا تضمین کننده ماندگاری نفوذ ایران در عراق باشد. رهبری ایران نتوانست و هنوز هم نمیتواند درک کند که در یک محاسبه استراتژیک در عراق یا هرکشور دیگر عرب منطقه، ولو امیر نشین کوچکی مثل بحرین باید عمقِ توان و دفاع استراتژیک نیروی مقابل را دید. زمانی این عمق استراتژیک برای صدام و بشار اسد پیمان ورشو بود و برخورداری از حمایت رسمی و غیررسمی توده های عرب بخاطر ضدیت نمایی این دو دیکتاتور با اسرائیل ولی با زیر و رو شدن اوضاع دنیا و منطقه خاور میانه و شمال آفریقا، دیگر موازنه در این منطقه بهم خورده است و میرود تا به چیرگی کامل غرب و آمریکا در منطقه بیانجامد.
اوایل امسال دولت مالکی تلاشی پرهزینه ای بخرج داد تا طبق برنامه و نوبت، کنفرانس اتحادیه عرب را در بغداد برگزار کند. دولت ایران هم امیدوار بود از طریق پذیرفته شدن عراق در جامعه عرب نقشی در این جامعه بیابد ولی در این کنفرانس هیچ یک از سران عرب شرکت نکردند و به عبارتی زیر شناسنامه عربی حکومت بغداد را امضاء نکردند. دولت ایران و مالکی باید درک میکردند که اقلیت سنی در عراق بخشی از اکثریت چند صد میلیونی عرب منطقه میباشد و از آن گذشته آمریکا پس از هزاران قربانی و هزاران میلیارد دلار هزینه و دیگر هزینه های غیر مادی به این آسانی عراق را ترک نمیکند و اگر از یک درب خارج شود از درب دیگر وارد میشود. آمریکاپس از خروج از عراق قسمت محدودی از نیروهای خود را به سایر کشورهای عربی منطقه ؛ کویت، قطر، عربستان، بحرین و .. ، انتقال داد و برای جبران آن بخشی هم که به آمریکا باز گرداند بر حضورنیروی دریائی خود در خلیج فارس افزود و اشتباه است اگر تصور شود این نیروها فقط بواسطه بحران کشمکش اتمی با ایران در این منطقه حضور دارند.
جا دارد قبل از پایان دادن به این یاداشت و نتیجه گیری به مسئله دیگری نیز اشاره کنم. قریب یکسال است که رابطه دولت اقلیم خود مختار کردستان با دولت مرکزی بحرانی شده است. ماه قبل در یک درگیری «مرزی» تعداد زیادی از دو طرف کشته شدند. به فرمان مالکی چند واحد نظامی به مرز با کردستان فرستاده شد که در آنجا آرایش کاملاً جنگی بخود گرفتند. از آنطرف نیز مسعود بارزانی واحد های پیشمرگه را در مرز اقلیمی یا ایالتی خود با عراق اعزام کرد. بارزانی به این مناسبت گفت ما هرگز جنگ را آغاز نمیکنیم ولی از برابر آنهم جا خالی نمی کنیم. بهر صورت با وساطت رئیس پارلمان عراق و شخص طالبانی از یک جنگ تمام عیار بین دولت مرکزی و دولت ایالتی کردستان جلو گیری شد. دولت بارزانی در کردستان عراق، مخصوصاً با امضای قراردادهای نفتی و دید و بازدید دیپلماتیک چنان رفتار میکند که تو گویی بخشی از عراق نیست و خود یک دولت مستقل میباشد. این بحران کردستان را به مجموعه پیچیده بحران عراق باید افزود.
بهر حال این روزها جمعیت سُنی مذهب عراق با استفاده از اوضاع منطقه، بحران سیاسی و دولتی عراق بپا خاسته است و آرام نخواهد گرفت مگر اینکه به هدف خود برسد. نوری المالکی را بطور قطع باید رفته دانست. احساسات سلطه ستیزی ضد ایرانی جمعیت عرب و بویژه سنی مذهب عراق میرود که روز بروز داغتر و رزمجویانه تر شود. چند روز پیش مقتدا صدر نوچه سیاسی و پروکسی سابق رهبری ایران هم خروج کرده بنفع سنی ها اعلامیه داده و با آنها اظهار همبستگی کرده و عزل نوری المالکی را خواستار شد.
این تصور که؛ همه شیعیان عراق هم دینی بوده و در کنار نوری المالکی که وصله ایرانی بودن و نوکر ایرانی بدان خورده است، باقی بمانند نیز یک تصور کاملاً غیر واقعی است. تآثیر رخدادهای داخلی ایران و شکست پروژه سیاسی ـ مذهبی در ایران را نیز نباید در ریزش نیروهای بلوک شیعه در عراق دست کم گرفت. من فکر میکنم بخشی از جمعیت شعیه عراق هم دیر یا زود به اعتراض سُنی ها خواهد پیوست.
بحران عراق سریعتر از آنچه تصور میرود گسترش خواهد یافت و ایران را در برابر بهار عراق و نیروی خُرد کننده آن قرار خواهد داد. نوری المالکی دستگاه انتظامی و امنیتی عراق را در کنترول خود دارد که برای سرکوب یک اعتراض وسیع توده ایی کافی نیستند و او نمیتواند از ارتش تربیت شده آمریکایی عراق هم برای سرکوب سُنی ها استفاده کند چون یا این ارتش تمرد خواهد کرد و یا اگر تمرد نکند خود به چند دسته و فرقه تقسیم خواهد شد.
عمق استراتژیک اعتراضات کنونی سُنی های عراق از یک سو به آنکارا و استانبول، دوحه، ریاض، قاهره و اَمّان میرسد و از طرف دیگر به لندن و واشنگتن و پاریس.
ماجراجویی جاه طلبانه رهبری ایران در عراق چنان هزینه ایی روی دست ایران خواهد گذارد که هرینه ماجراجوئی اتمی در برابر آن قابل چشم پوشی خواهد بود. این برآورد و باور منست.
این یاداشت ادامه خواهد یافت.

No Comments